Co-ouderschap: wat het betekent voor je kind

Wat is co-ouderschap precies?

Bij co-ouderschap delen ouders de zorg voor hun kind zo dat het bij beide ouders woont en bij beide ouders thuis is. Beide ouders blijven verantwoordelijk voor opvoeding, school, sport en medische zaken; ook na de scheiding. Het kind heeft dus geen thuis en een andere ouder ernaast, maar twee volle thuizen.

Belangrijk om te weten: co-ouderschap betekent niet automatisch een exacte vijftig-vijftig verdeling. Er bestaan verschillende uitvoeringen die passen bij de leeftijd van je kind, de afstand tussen de huizen en jullie werkzaamheden. Juridisch hebben ouders in Nederland meestal samen ouderlijk gezag, ook na een scheiding; de invulling maken jullie zelf en leg je vast in het ouderschapsplan.

Welke wisselritmes zijn er?

Een wisselritme bepaalt wanneer je kind bij wie is. Er is geen ritme dat altijd het beste is; het juiste ritme is het ritme dat voorspelbaar is en bij je kind past.

• 2-2-3: twee dagen bij papa, twee dagen bij mama, drie dagen bij de ouder met het weekenddeel; de weekends wisselen
• 2-3-2-2-3: een afwisselende weekindeling met vaste overdrachtdagen
• Per week: een week bij papa en een week bij mama, vaak geschikt voor oudere kinderen
• Een vast deel van de week bij elk huis, bijvoorbeeld de weekenden of schoolweken afgewisseld

Wat heeft een kind nodig in twee huizen?

Een kind dat in twee huizen leeft, heeft vooral behoefte aan voorspelbaarheid en aan het gevoel dat het nergens vreemd is. Dat lukt beter als ouders op de grote lijnen dezelfde verwachtingen hebben en elkaar niet tegenwerken.

• Een eigen plek in beide huizen, ook al is het een klein hoekje
• Een vaste dag en tijd waarop het wisselt; geen verrassingen
• Rustige overdrachten zonder spanning of discussie
• Afstemming over regels zoals bedtijd, schermgebruik en huiswerk
• Ruimte om van de andere ouder te houden en er over te praten

De overdracht makkelijk maken

Het wisselmoment is vaak het moment waarop je kind de meeste spanning voelt. Kleine gewoonten maken het makkelijker: altijd op dezelfde tijd, op dezelfde plek of bij de schoolpoort, met een kort en rustig afscheid. Vermijd discussies over regels of ruzie tijdens de overdracht; dat verdient een apart gesprek zonder je kind erbij.

Praat thuis positief over het andere huis. Een kind dat hoort dat het fijn mag zijn bij de andere ouder, hoeft zijn gevoelens nergens te verstoppen. Dat verlaagt de druk aanzienlijk; zeker voor kinderen die voelen dat een ouder verdrietig wordt van het afscheid.

Een weekkalender die je kind kan lezen

Kinderen in de basisschoolleeftijd hebben weinig besef van zoveel weken vooruit. Een simpele kalender met kleuren; één kleur voor dagen bij papa en één voor dagen bij mama, maakt het wisselritme zichtbaar. Hang de kalender op op ooghoogte van je kind en markeer samen af en toe waar het nu is.

Spreek bij bijzondere dagen (verjaardagen, feestdagen, vakanties) af dat deze vooraf in de kalender worden gezet. Zo hoeft je kind niet telkens te wachten op antwoord.

Co-ouderschap voor kinderen van 7 tot 12 jaar

Jongere kinderen (7 tot 9 jaar) missen de ouder bij wie ze niet zijn soms duidelijker en hebben baat bij een korter wisselritme. Oudere kinderen (10 tot 12 jaar) kunnen vaak beter tegen een weekritme, zeker met sport en vriendjes waar ze niet steeds heen en weer willen.

Ook op deze leeftijd geldt: kinderen voelen het als een ouder zijn aanwezigheid niet fijn vindt. Soms presenteren kinderen een keuze die er bij nader inzien anders uitziet; daar gaat de pagina Kind bij scheiding dieper op in.

Wat je beter niet kunt doen

De meeste onrust bij co-ouderschap ontstaat niet door het wisselen zelf, maar door hoe ouders erover communiceren. Dingen die je helpt je kind door te voorkomen:

• Je kind vragen stellen over het huis van de andere ouder, alsof je aan het controleren bent
• Via je kind berichten doorgeven aan de andere ouder
• Regels of afspraken herzien tijdens de overdracht, terwijl je kind erbij staat
• Je kind laten horen dat je verdrietig bent van het afscheid, zodat het zich schuldig voelt
• Je kind vragen bij wie het wil wonen; die verantwoordelijkheid hoort bij de ouders

Als co-ouderschap zwaar voelt

Niet iedere scheiding leent zich voor een vlot co-ouderschap. Bij hoge ruzie, nieuwe partnerrelaties of spanning rond het wisselen kan een kind meer hulp gebruiken. Soms helpt het om afspraken onder begeleiding te maken; soms is begeleiding voor het kind zelf nodig om de wissel een plek te geven.

Blijft je kind onrustig bij of na het wisselen, hebben slaapproblemen of klachten op school, of vermijdt het een van de huizen, dan is het verstandig om dit serieus te nemen. Een gratis kennismaking van ongeveer 20 minuten geeft rustig de ruimte om samen te bekijken wat jouw kind nodig heeft.